Chim Họa Mi, Chích Cḥe than… đă hót hay lại biết đá. Nhưng đá hay hoặc dở c̣n tùy ở từng con. Cái tài của con đá hay là do thiên phú, mà cũng có thể là do ở kinh nghiệm bản thân : trước đây phải trận mạc nhiều để mưu cầu sự sống
Hoạ Mi là một loài chim hót hay nhưng cũng rất hiếu chiến để nuôi làm chim chọi Nghệ nhân nuôi chim đá, tất nhiên phải cố công chọn lựa những con chim có đủ tài năng ra nuôi riêng, có khi mươi lăm con mới may ra chọn được một !
Tiêu chuẩn chọn một con chim đá, thường phải xét qua những phần sau đây :
- Phần đầu : Đầu chim đá trước hết phải to, nhưng to chưa phải là tốt, v́ có thứ “to đầu mà dại” (!), phải chọn con đầu xà (đầu rắn), loại đầu hơi bằng, gần ngang với chiều của mỏ chim. Chim có loại đầu này vừa lanh lẹ, vừa ĺ lợm, tránh đ̣n hay mà trả đ̣n cũng lẹ.
- Phần mắt : Mắt phải tinh anh, ngời sáng. Chim mắt méo mau sung hơn chim mắt tṛn.
- Phần mỏ : Mỏ dài vừa phải, chót mỏ hơi khum như mỏ sẻ. Mỏ này mổ đau, cắn mạnh.
- Phần chân : Chân chim đá phải to, khỏe, không thương tật, bàn chân lớn, ngón và móng toàn vẹn. Móng không cần dài, nếu dài phải cắt bớt.
- Phần thân ḿnh : Lớn con, dài đ̣n, lườn không vạy, tướng oai phong.
- Phần đuôi : Lông đuôi đầy đủ, dài và dày, tạo thế đứng vững cho chim khi đá, và khi bay lên đáp xuống lách lái được dễ dàng.
- Phần lông : Mỏng lông, chim đủ lửa sung sức.
Đó là cách chọn ngoại h́nh của con chim đá. Ngoại h́nh mà vừa ư ta mới chọn đến tài nghệ của chim. Chim đá cũng như gà đá, mỗi con có những thế đá khác nhau. Có con đá độc hiểm, nhưng cũng có con lớn đ̣n mà địch thủ không đau. Có con ra đ̣n nhanh, có con lại rề rà chậm chạp. Có con ĺ đ̣n dù thương tật nhiều cũng lăn xả vào đá tiếp, nhưng có con lại nhát đ̣n chưa đá đă muốn thua…
Người nuôi chim đá tất nhiên phải có cặp mắt tinh đời, phải vận dụng kinh nghiệm chuyên môn của ḿnh để chọn lựa ra những con chim hay, và loại bỏ những con chim dở. Việc này, ḿnh phải tự khắt khe với chính ḿnh. V́ nếu chọn lựa không kỹ ta sẽ bị hao công tốn của do nuôi phải những con chim dở.
Con chim đá khi đấu đá nhờ cậy nhiều nhất ở bộ chân và phần đầu. Chân khóa, mỏ mổ… Tuy nhiên những bộ phận khác tuy là phụ nhưng cũng phải kết hợp nhuần nhuyễn với nhau mới tạo nên những thế đá hữu hiệu được. Chính v́ vậy, việc chọn lựa phải kỹ lưỡng, tính toán chi li từng chút một.
Chim Chích cḥe than Thế đá của chim thường có những kiểu cách sau đây :
- Lấy móng, lấy gối địch thủ, bằng cách khóa chặt chân địc thủ bằng đôi chân rắn chắc như thép của ḿnh, rồi dùng mỏ mổ lia lịa lên những chỗ nhược như đầu gối, ngón chân… Chim nào mà bị tấn công nhừ tử như thế này th́ chỉ có nước què, làm sao tiếp tục đấu đá được !
- Khóa cổ, bóp đầu địch thủ, bàn chân khia khóa chân, khiến địch thủ như bị trói rọ không sao cựa quậy chống đỡ nổi. Đấu đá mà tài t́nh như vậy th́ phần thắng chắc sẽ ngă về con chim khôn.
- Có con kết hợp nhiều thế trong một lúc hoặc buông thế này bắt thế kia, làm cho đối thủ múa may không kịp…
Khi đă lựa được cho ḿnh những con có vóc dáng mạnh khỏe, có thế đá tuyệt hay th́ chủ nuôi chỉ c̣n việc nuôi dưỡng chim, chăm sóc chim chu đáo để chim mập mạnh, sung sức (đủ lửa), và tập dượt chim đúng phương pháp để chim đủ lực mà ra đấu với chim người.
Thức ăn của chim đá : Chim đá do phải tập dượt nhiều lại cần phải tẩm bổ cho khỏe mạnh thêm nên người nuôi phải cho chim hưởng một chế độ ăn uống tốt.
Tùy theo giống chim mà thức ăn được pha chế riêng. Nhưng dù sao th́ khẩu phần của chim đá cũng bổ dưỡng hơn khẩu phần của chim hót. Tùy theo kinh nghiệm và ư thích (!) của mỗi người mà công thức pha chế thức ăn có khác nhau, gần như không ai giống ai, và cũng ít ai chịu nhận người khác hơn ḿnh !
Chăm sóc chim đá : Chăm sóc chim đá cũng như các chăm sóc chim hót, có khác chăng là cần mẫn và kỹ hơn một chút.
Trước hết là cho ăn uống no đủ, tắm táp đúng định kỳ, sau đó vệ sinh lồng, cùng những dụng cụ trong lồng như bố lồng, cóng thức ăn, cóng nước uống…
Tập dượt : Nuôi chim đá phải chú trọng đến phần tập dượt cho chim càng chu đáo càng tốt. Chim chỉ nuôi tại nhà (trừ trường hợp nhà có nuôi chim nhiều) không sao tiến bộ về mặt hót và đá được. Hằng ngày, hoặc vài ba ngày, quá lắm là một tuần một lần, ta phải đem chim đến những tụ điểm đấu chim, hoặc đến các câu lạc bộ nuôi chim để chúng có dịp nghe, thấy và học hỏi tài nghệ của các chim lạ. Kinh nghiệm cho thấy, mỗi lần đi dượt về như vậy, chim sẽ sung hơn, hót nhiều giọng lạ hơn, và hay hót hơn trước. Việc mang chim đi tập dượt tất nhiên là tốn nhiều th́ giờ, và cũng lắm phiền phức, nhưng nếu ta tự hỏi ḿnh nuôi chim với mục đích ǵ, sẽ thấy th́ giờ bị mất đi và công lao phải bỏ ra cũng chẳng thấm vào đâu !
- Dượt chim : Dượt chim là mang chim đến các tụ điểm chơi chim của một số đông nghệ nhân tụ họp, treo chim ḿnh gần với nhiều chim lạ để chúng học hỏi những điều hay lạ của đồng loại chung quanh mà tạo “vốn liếng” riêng cho ḿnh. Với chim hót th́ nhờ vào sự tập dượt đó mà về hót hay hơn, luyến láy nhiều giọng hơn. Với chim đá th́ nhờ sống cận kề với chim lạ nên hăng hái hơn, sung độ hơn.
Nuôi chim đá ngày nào cũng cho chim đi tập dượt như vậy mới tốt.
- Xổ chim : Xổ chim là cho chim đấu đá thực sự với chim lạ, mỗi tuần một lần để cho chim quen dần với trận mạc, đồng thời có nhiều kinh nghiệm trong việc đấu đá, do học hỏi những thế đá hóc hiểm lạ lẫm của các chim lạ. Tuần này cáp với chim này, th́ tuần sau nên cáp với chim khác. Có điều là thời gian xổ chim nên thu ngắn lại so với thời gian thi đấu thực sự tại trường thi. Làm như vậy là để dưỡng sức cho chim, đồng thời tránh cho chim bị thương tích trầm trọng, hư con chim uổng phí.
Việc xổ chim thường xuyên cũng có điều lợi là nhờ vào đó mà ta biết rơ được tài năng con chim ḿnh hay dở ra sau để lo liệu bổ khuyết…
Trong việc tranh tài cao thấp, không ǵ tốt hơn là “biết ḿnh biết người”… Phía người ḿnh đă mù tịt, mà phía ḿnh thực sự ra sao cũng chưa nắm vững th́ c̣n mong cầm chắc cái thắng nỗi ǵ ?
Trước một tuần thi đấu thực sự, ta không nên tắm chim, và cũng không nên xổ chim.
Chim đá nên nhốt trong loại lồng tổng lực (loại lồng thật lớn) để chim tự bay nhảy. Chim Họa Mi đá muốn ngừng hót th́ nên thường xuyên phủ áo lồng, nhất là trước ngày thi đá chừng mươi ngày. Chim nuôi đá mà siêng hót th́ kém sung.
Tóm lại, nuôi chim đá công phu hơn nuôi chim hót. Sự thắng bại của chim năm phần là do ở người nuôi, v́ vậy nếu không đam mê, không chịu khó th́ sự thất bại của chim cũng chính là sự thất bại của chính người nuôi.

Nguồn: Sưu tầm

Các chủ đề mới nhất cùng loại: